niewyspany

Poprawna pisownia

nie wyspany

Błędna forma

Wyjaśnienie

Zastanawiasz się, jak poprawnie napisać to słowo? Odpowiedź jest jednoznaczna: niewyspany piszemy zawsze łącznie, w jednym wyrazie. Zapis rozdzielny nie wyspany to błąd ortograficzny.

Klucz do zapamiętania tej zasady tkwi w tym, czym tak naprawdę jest słowo niewyspany. To imiesłów przymiotnikowy bierny, czyli forma, która opisuje cechę osoby lub rzeczy – w tym przypadku kogoś, kto nie miał dość snu. Zgodnie z zasadami polskiej ortografii, cząstkę nie- z imiesłowami przymiotnikowymi zapisujemy łącznie, gdy tworzą one razem jedno pojęcie opisujące trwałą cechę.

Warto zapamiętać prostą regułę: jeśli słowo z nie daje się zastąpić jednym przymiotnikiem o podobnym znaczeniu (np. zmęczony brakiem snu, senny), to mamy do czynienia z imiesłowem przymiotnikowym i piszemy je razem. Forma niewyspany funkcjonuje dokładnie tak jak zwykły przymiotnik – można jej użyć jako orzecznika lub przydawki bez żadnego dodatkowego kontekstu zaprzeczającego.

Pisownia rozdzielna byłaby uzasadniona jedynie wyjątkowo – np. przy silnym przeciwstawieniu lub podkreśleniu zaprzeczenia w zdaniu. W codziennym użyciu jednak niemal zawsze poprawna będzie forma łączna niewyspany.

Przykłady zastosowania

Po nieprzespanej nocy czułem się niewyspany i zupełnie niezdolny do koncentracji.

Niewyspany pracownik popełnia znacznie więcej błędów niż wypoczęty.

Dziecko było marudne i niewyspany nastrój utrzymywał się u niego przez cały poranek.

Przyszła na spotkanie niewyspana, z podkrążonymi oczami i kubkiem kawy w ręku.

Nasze materiały edukacyjne