Czy zdarzyło ci się usłyszeć, że ktoś coś zrobił bez zdania racji? Brzmi znajomo, ale ta forma jest niepoprawna. Jedyną właściwą postacią tego frazeologizmu jest bez dania racji.

Skąd bierze się pomyłka? Czasownik zdawać kojarzy się z przekazywaniem informacji (np. zdawać relację), co prowadzi do mylnego skojarzenia ze zwrotem bez zdania racji. Tymczasem poprawna forma pochodzi od czasownika dać, a dokładniej od jego rzeczownikowej postaci danie – czyli 'danie komuś czegoś’, 'przekazanie czegoś’.

Wyrażenie bez dania racji to utrwalony związek frazeologiczny, który oznacza działanie bez podania powodu, bez wyjaśnienia lub bez uzasadnienia swojej decyzji. Warto je rozumieć jako synonim sformułowania 'bez podania przyczyny’ czy 'bez wyjaśnień’. Forma ta jest od dawna zakorzeniona w polskiej frazeologii i jej zapis nie podlega żadnym wątpliwościom normatywnym.

Zapamiętaj prostą zasadę: bez dania racji – tak jak się komuś daje odpowiedź, można też dać rację. Brak tego gestu to właśnie działanie bez dania racji.