północ

Poprawna pisownia

pułnoc

Błędna forma

Wyjaśnienie

Zastanawiasz się, jak poprawnie napisać tę nazwę kierunku świata i pory nocy? Jedyna właściwa forma to północ – pisana przez ó, a nie przez u.

Klucz do zapamiętania tej pisowni leży w tzw. wymianie samogłoskowej. To jedna z podstawowych zasad ortografii polskiej: ó piszemy wtedy, gdy w pokrewnych formach lub wyrazach wymienia się ono na o, e lub a. Wyraz północ pochodzi od słowa pół, które w odmianie i pochodnych formach przybiera postać poł- – jak choćby w słowie połowa. Właśnie ta para – pół / poł- – jasno wskazuje, że mamy tu do czynienia z wymianą ó na o, co zobowiązuje nas do pisowni przez ó.

Forma pułnoc jest błędem ortograficznym, który najczęściej wynika z wymowy – głoska ó brzmi bowiem tak samo jak u, co bywa myląca. Warto pamiętać, że w języku polskim wymowa nigdy nie jest wystarczającą wskazówką co do pisowni, zwłaszcza gdy w grę wchodzi to trudne rozróżnienie.

Zapamiętaj prostą regułę: jeśli słyszysz pół- w wyrazie i możesz połączyć go z formą połowa lub połowy, zawsze piszesz przez ó.

Przykłady zastosowania

O północy niebo nad miastem rozświetliły fajerwerki witające Nowy Rok.

Pociąg do Gdańska odjeżdża dokładnie o północy, więc nie możemy się spóźnić na dworzec.

Na północy Polski klimat jest wyraźnie chłodniejszy i bardziej wilgotny niż w centrum kraju.

Północ to nie tylko pora doby – to także jeden z czterech głównych kierunków geograficznych.