Psalm 47 – co warto wiedzieć?

Psalm 47 – co warto wiedzieć?

Jan Kochanowski, wybitny na skalę światową renesansowy poeta, poza słynnymi fraszkami czy trenami, zapisał się w historii także jako tłumacz psalmów, które chętnie czytywane są aż do czasów obecnych. Psałterz Dawidów, wydany w roku 1579 roku, nie jest jednak prostą, dosłowną translacją biblijnych tekstów, lecz osobistą, poetycką interpretacją, dostosowaną do ówczesnych realiów. W zbiorze zawarł zarówno utwory dziękczynne, mądrościowe, jak i pochwalne – jak Psalm 47, będący apoteozą dobrodziejstwa i miłosierdzia Stwórcy.

Środki stylistyczne

Psalm to gatunek literacki o charakterze modlitewnym, jego nazwa w języku greckim oznacza dźwięk instrumentu. Liryczne utwory adresowane do Boga były przeznaczone do wykonywania przez zespoły chóralne w świątyniach jako religijne pieśni – obecnie stanowią jeden z ważniejszych elementów nabożeństw chrześcijańskich. Tworzyli je autorzy natchnieni, na których spłynęła łaska Pana. Z uwagi na poruszaną tematykę, można je podzielić na dzieła o charakterze pochwalnym, żałobny, błagalnym czy dziękczynnym. Psalm 47 ma stroficzną budowę, liczy sobie cztery zwrotki. Co charakterystyczne dla utworów wykonywanych przy akompaniamencie muzyki, występują w nim rymy – tutaj w układzie parzystym. Psalm ten otwiera apostrofa zachęcająca wszystkich ludzi do wspólnego sławienia Pana, pojawiają się więc elementy liryki inwokacyjnej i bezpośredniej. Atmosfera utworu jest wesoła, radosna, podmiot liryczny jest wdzięczny Bogu za jego dobro i wsparcie, przepełnia go szczęście. Jest to osoba wierząca, nawołująca do kolektywnej modlitwy, tańca i śpiewu. Poeta zastosował środki stylistyczne, które mają podkreślić potęgę Boga, wspaniałość jego dzieła. Szczególnie liczne są obrazowe, plastyczne epitety, o emocjonalnym charakterze, podkreślające boską potęgę (niedobyte grody, głośne trąbienie, świat niezmierzony, pień wesoły). Ekstatyczny nastrój osoby mówiącej uwypuklają wykrzyknienia (Śpie­waj­cie Bogu, Bogu wiecz­ne­mu!). Dynamikę w utworze budują liczne czasowniki, które pokazują, jak wiele dokonał Stwórca dla ludzkości (dał nam w dzie­dzic­two, po­dał nam gro­dy, na swym tro­nie kró­lu­je). Autor zastosował także anaforę, część wersów rozpoczęta jest tym samym wyrażeniem, dzięki czemu dzieło jest rytmiczne i spójne (ten… ten, oto… oto).

Interpretacja

Psalm 47 to pochwalna pieśń, przepełniona radością i szczęściem. Osoba mówiąca zachęca wszystkich ludzi, aby okazali swoją wdzięczność, chwalili Boga i nawiązani z nim kontakt. Nakłania ich, aby wspólnie tańczyli, klaskali i śpiewali, nie obawiali się okazać beztroski i optymizmu, co praktykowali już wierni opisani w Starym Testamencie. Podmiot liryczny dowodzi, że modlitwa nie musi polegać na wypowiadaniu określonych regułek klęcząc, w ciszy i skupieniu, a wręcz przeciwnie – Stwórca doceni fizyczną ekspresję i odwagę w wyrażaniu uczuć. Zachęty pojawiają się w całym utworze, budując spójną, przemyślaną kompozycję i podkreślając dziękczynny charakter dzieła. Opisy w utworze mają na celu zaprezentowanie osiągnięć Pana, jego dobroci i wszystkiego, co dał ludziom. Jest on zwierzchnikiem, opoką, której ludzie potrzebują, roztacza nad nimi opiekę. W początkowych strofach, jego kreacja zbliżona jest do wizerunku zawartego w Starym Testamencie, gdzie jest on majestatyczny, wymagający, surowy i oczekujący od człowieka posłuszeństwa, ale dający w zamian wspaniałe nagrody. Podmiot jest świadomy, że nie waha się on karać za złe uczynki. Bóg pomagał wiernym, kiedy ich domostwa były atakowane, oraz kiedy oni sami zdobywali nowe tereny. Przywołana jest postać biblijnego Jakuba, znanego z Księgi Rodzaju – miał on dwunastu synów, którzy zapoczątkowali plemiona izraelskie, a Pan przywrócił mu jego włości. Jest to nawiązanie do poszukiwania swojej ziemi obiecanej przez Żydów. Podmiot liryczny wylicza przymioty charakteryzujące Stwórcę. Jest on wszechwładny, a jego łaska nie ma granic, miłosiernie ofiarował swojemu ludowi więcej niż to, o co prosili. Jego władza jest nieskończona i wieczna, Bóg panuje nad wiernymi od zawsze i na zawsze. Nawet ziemscy królowie poddają się jego władaniu – ich potęga jest ulotna, obowiązuje tylko w określonym miejscu. Doceniają także jego moc, pozwalającą na dokonywanie niewyobrażalnych cudów. Utwór pod względem artystycznym i tematycznym stanowi jeden z najpiękniejszych zabytków literackiej polszczyzny, a translacja Psalmu 47 stała się bardzo popularna i powszechnie wykorzystywana, także przez autorów następnych epok.

Podsumowanie

Część literaturoznawców jest zdania, że Psałterz Dawidów jest największym dokonaniem artystycznym Jana Kochanowskiego, będące dziełem na miarę światową. Analizowany Psalm 47, obok Psalmu 13, uznawany jest za najciekawsze ze zbioru. Jego napisanie wymagało od artysty długotrwałych analiz i studiów opracowań teologicznych i biblistycznych. Poeta zrezygnował z dosłownego tłumaczenia utworów na rzecz własnej interpretacji, dostosowanej do polskiej mentalności oraz rzeczywistości. Zgodnie z epoką, w której tworzył, nadał Stwórcy miłosierny charakter, Bóg w psalmach nie jest surowy, lecz przyjazny człowiekowi.

Ocena

Średnia ocena: 5 / 5. Liczba głosów: 2

Powiadomienia o komentarzach
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Pokaż wszystkie komentarze.