Praca przy tablicy rzadko kojarzy się z zagrożeniami, dlatego wielu dyrektorów zastanawia się, czy dokumentacja BHP jest rzeczywiście wymagana w ich placówce. Przepisy nie pozostawiają wątpliwości, ponieważ szkoła stanowi zakład pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, a zdrowie nauczyciela podlega ochronie na takich samych zasadach jak zdrowie osób zatrudnionych w przemyśle. Z tego artykułu dowiesz się, skąd wynika ten obowiązek i co powinna zawierać poprawnie sporządzona dokumentacja. Podpowiemy Ci również, jak przygotujesz ją sprawnie, bez angażowania zewnętrznych doradców.
Ocena ryzyka zawodowego nauczyciela a wymagania Kodeksu pracy
Podstawę prawną stanowi art. 226 Kodeksu pracy, który zobowiązuje pracodawcę do oceniania i dokumentowania ryzyka związanego z wykonywaną pracą oraz do informowania zatrudnionych o zagrożeniach. Ponieważ ustawodawca nie przewidział wyłączeń dla oświaty, ocena ryzyka zawodowego nauczyciela musi zostać sporządzona w każdej placówce, zarówno publicznej, jak i prywatnej. Brak takiego dokumentu jest traktowany jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika, za które Państwowa Inspekcja Pracy może nałożyć karę pieniężną. Obowiązek dotyczy przy tym także przedszkoli, poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz placówek kształcenia ustawicznego.
Warto pamiętać, że indywidualnego podejścia wymaga każda ocena ryzyka zawodowego. Nauczyciel chemii pracuje bowiem w innych warunkach niż polonista, a jeszcze inne czynniki oddziałują na prowadzącego zajęcia wychowania fizycznego czy edukacji wczesnoszkolnej. Dokumentacja powinna uwzględniać rzeczywiste zadania, warunki pracy i występujące zagrożenia, dlatego różnice między obowiązkami nauczycieli poszczególnych przedmiotów mogą wymagać odrębnego uwzględnienia w ocenie ryzyka.
Jakie zagrożenia uwzględnia ocena ryzyka zawodowego w szkole?
Poprawnie opracowana ocena ryzyka zawodowego w szkole identyfikuje czynniki szkodliwe, uciążliwe i niebezpieczne, a następnie określa prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych wraz z działaniami profilaktycznymi. Choć środowisko oświatowe wydaje się bezpieczne, nauczyciele mogą być narażeni na czynniki powodujące dolegliwości zdrowotne, a niektóre rodzaje narażenia mogą również prowadzić do chorób uznawanych za zawodowe. Do najczęściej wskazywanych zagrożeń należą:
- nadmierne obciążenie narządu głosu, skutkujące przewlekłymi schorzeniami krtani,
- hałas występujący podczas zajęć i przerw,
- stres wynikający z odpowiedzialności za bezpieczeństwo uczniów oraz z kontaktów z rodzicami,
- wielogodzinne stanie oraz praca w wymuszonej pozycji ciała,
- ryzyko zakażeń przenoszonych drogą kropelkową w dużych skupiskach dzieci.
Każde zagrożenie zidentyfikowane na danym stanowisku wymaga oszacowania oraz określenia odpowiednich środków profilaktycznych, ponieważ ocena musi odpowiadać rzeczywistym warunkom wykonywania pracy. Pracownik potwierdza zapoznanie się z dokumentem podpisem, a oświadczenie trafia do jego akt osobowych. Taki dowód okazuje się bezcenny podczas kontroli inspekcji pracy oraz w razie postępowania powypadkowego. Zadbaj więc o dopełnienie procedury wobec każdej zatrudnionej osoby, również pracującej w niepełnym wymiarze godzin.
Oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk związanych z edukacją – kto za nie odpowiada?
Odpowiedzialność za dokumentację spoczywa na pracodawcy, czyli w praktyce na dyrektorze, który może jednak skorzystać ze wsparcia specjalisty BHP albo sięgnąć po gotowe wzory przygotowane przez ekspertów. Właśnie z myślą o kadrze zarządzającej powstały oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk związanych z edukacją, obejmujące między innymi nauczycieli poszczególnych przedmiotów, dyrektorów szkół i przedszkoli, wychowawców świetlic, pedagogów czy pracowników bibliotek. Zobacz kompletne oceny ryzyka zawodowego dla pracowników edukacyjnych, które po pobraniu możesz uzupełnić o dane placówki i dostosować do rzeczywistego zakresu obowiązków oraz warunków pracy. Dzięki gotowym dokumentom zaoszczędzisz czas oraz unikniesz kosztów zamawiania indywidualnych opracowań w firmach doradczych. Pamiętaj przy tym, że przepisy wymagają aktualizowania dokumentacji po każdej istotnej zmianie warunków pracy, na przykład po modyfikacji zakresu obowiązków. Regularny przegląd dokumentów warto połączyć z okresowymi szkoleniami BHP, ponieważ oba działania tworzą spójny system ochrony całego zespołu.
