Pisownia wyrazu niegrzeczny może sprawiać kłopoty, bo w zależności od kontekstu zdania zapisujemy go łącznie lub rozdzielnie. Jak rozpoznać, która forma jest właściwa? Wystarczy przyjrzeć się funkcji, jaką pełni partykuła nie w danym zdaniu.
Zapis łączny: niegrzeczny – to podstawowa, słownikowa forma przymiotnika. Zgodnie z ogólną zasadą ortograficzną, partykułę nie z przymiotnikami w stopniu równym piszemy razem. Wyraz niegrzeczny funkcjonuje tu jako samodzielny antonim słowa grzeczny i opisuje kogoś nieposłusznego, nieuważającego na dobre maniery, a czasem też coś kontrowersyjnego lub niekonwencjonalnego. Jeśli możesz zastąpić to słowo synonimem takim jak nieposłuszny czy niekulturalny, masz pewność, że obowiązuje zapis łączny.
Zapis rozdzielny: nie grzeczny – stosujemy go wyłącznie wtedy, gdy partykuła nie wprowadza wyraźne przeciwstawienie dwóch cech lub pojęć. W praktyce oznacza to, że w zdaniu pojawia się (lub jest mocno sugerowane) spójnik ale, lecz albo tylko, a nacisk pada na kontrast. Przykładowo: nie grzeczny, ale wręcz arogancki – tu nie zaprzecza konkretnej cesze i zestawia ją z inną, mocniejszą charakterystyką.
Prosta wskazówka: jeśli po przymiotniku nie następuje żadne przeciwstawienie i wyraz opisuje po prostu czyjąś cechę, pisz niegrzeczny łącznie. Gdy zdanie wyraźnie konfrontuje dwie cechy, rozdziel nie grzeczny.
