Czy zamawiając kawę w kawiarni, piszesz espresso czy ekspresso? To jedno z częstszych ortograficznych potknięć, a odpowiedź jest jednoznaczna – jedyną poprawną formą jest espresso.
Słowo to trafiło do polszczyzny bezpośrednio z języka włoskiego i zachowało swoją oryginalną pisownię. Włoskie espresso pochodzi od czasownika esprimere, oznaczającego 'wyciskać’ lub 'wyrażać’ – co nawiązuje do metody przygotowania tej kawy pod wysokim ciśnieniem. Ponieważ wyraz został przejęty w niezmienionej formie jako zapożyczenie, obowiązuje pisownia zgodna z językiem źródłowym.
Skąd bierze się błędna forma ekspresso? To efekt tzw. fałszywej analogii – piszący kojarzą tę kawę z polskim słowem ekspres (do kawy lub kolejowy), które zapisujemy przez eks-. To skojarzenie jest zrozumiałe, ale prowadzi na językowe manowce. Pisownia przez e-s na początku, a nie przez eks-, to cecha oryginalna tego włoskiego zapożyczenia i należy ją zachować.
Warto zapamiętać prostą zasadę: gdy mamy do czynienia z zapożyczeniami z języka włoskiego, ich pisownia często pozostaje wierna oryginałowi. Tak jak piszemy pizza, barista czy cappuccino, tak samo piszemy espresso – bez żadnych spolszczeń.
