Kiedy piszemy gdzie by – razem czy osobno? To pytanie, które spędza sen z powiek niejednemu użytkownikowi języka polskiego. Odpowiedź jest jednak prosta i opiera się na jednej, dobrze ugruntowanej zasadzie ortograficznej.

Poprawna pisownia to zawsze dwa oddzielne wyrazy: gdzie by. Cząstka by pełni tu rolę partykuły trybu przypuszczającego i zgodnie z zasadami polskiej ortografii zapisujemy ją rozdzielnie po zaimkach pytajnych, przysłownych oraz względnych. Do tej grupy należą m.in. takie wyrazy jak: kto, co, jak, kiedy, dlaczego – i właśnie gdzie.

Forma gdzieby (łącznie) jest błędem ortograficznym. Choć może się wydawać intuicyjna – bo by mocno łączy się znaczeniowo z poprzedzającym zaimkiem – językoznawcy jednoznacznie nakazują pisownię rozdzielną. Warto zapamiętać, że ta sama zasada działa konsekwentnie w całej grupie: piszemy kto by, co by, jak by, kiedy by, gdzie by.

Pisownia rozdzielna wynika z faktu, że by jest w tych konstrukcjach samodzielną cząstką gramatyczną, a nie przyrostkiem tworzącym nowy wyraz. Dlatego gdzie by zawsze – bez wyjątku – piszemy osobno.