katharsis

Poprawna pisownia

katarsis, katarzis

Błędna forma

Wyjaśnienie

Słowo katharsis to termin wywodzący się z greki (przez łacinę), który na dobre zadomowił się w języku polskim jako pojęcie z zakresu estetyki, psychologii i teorii literatury. Oznacza oczyszczenie, wyzwolenie emocjonalne lub głębokie rozładowanie napięcia wewnętrznego, jakie może wywołać kontakt z dziełem sztuki – szczególnie z tragedią teatralną.

Wielu piszących ulega pokusie, by zapisać to słowo fonetycznie jako katarsis lub katarzis. To błąd! Polska ortografia nie przewiduje spolszczenia tego wyrazu, dlatego obowiązuje wyłącznie oryginalna, łacińsko-grecka pisownia: katharsis. Litera h jest wprawdzie w wymowie niema (nie wymawiamy jej), ale w piśmie musi być zachowana – podobnie jak w innych zapożyczeniach, np. w słowie 'rhythmus’ czy 'thesis’.

Zapamiętaj: forma katarsis to błąd wynikający z uproszczonego zapisu wymowy, a katarzis to już zupełna dowolność, niemająca żadnego uzasadnienia ani etymologicznego, ani ortograficznego. Zawsze pisz katharsis – z th i literą s na końcu.

Przykłady zastosowania

Spektakl był tak poruszający, że po ostatniej scenie widzowie siedzieli w ciszy – doświadczyli prawdziwego katharsis.

Arystoteles opisywał katharsis jako cel, któremu służy tragedia grecka – oczyszczenie duszy widza przez strach i współczucie.

Długa rozmowa z przyjacielem po trudnym roku okazała się dla niej rodzajem katharsis – poczuła, że może w końcu oddychać.

Na zajęciach z teorii dramatu profesor wyjaśniał, że katharsis to jedno z fundamentalnych pojęć w historii estetyki europejskiej.