Jedyną poprawną formą tego wyrazu jest kustosz. Warianty kustorz oraz kustoż są błędami ortograficznymi, które nie mają żadnego uzasadnienia ani w historii języka, ani w zasadach polskiej ortografii.
Skąd pochodzi ten wyraz i dlaczego piszemy go przez sz? Słowo kustosz wywodzi się bezpośrednio z łacińskiego custos, oznaczającego strażnika lub opiekuna. W procesie przyswajania wyrazu przez język polski łacińskie s przeszło w polskie sz – jest to klasyczna wymiana głoskowa, dobrze znana polszczyźnie. Końcówka -osz jest więc głęboko zakorzeniona w etymologii słowa i nie należy jej zmieniać na -orz ani na -oż.
Błędne formy kustorz i kustoż powstają prawdopodobnie pod wpływem analogii do innych wyrazów kończących się na -orz (jak dozorz – uwaga, to również błąd!) lub fonetycznego uproszczenia wymowy. Warto zapamiętać, że kustosz to opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych – osoba strzegąca dziedzictwa kulturowego, tak jak łaciński custos strzegł powierzonego mu mienia.













