Czy kiedykolwiek wahałeś się, pisząc o tym pięknym ptaku wodnym – łabędź czy może łabądź? To jeden z tych przypadków, w których intuicja może nas zawieść, a błąd wkrada się zaskakująco łatwo.
Jedyną poprawną formą tego rzeczownika jest łabędź – przez ę, nie przez ą. Błędny zapis łabądź przez ą pojawia się zapewne pod wpływem analogii do innych polskich wyrazów, w których samogłoska ą w mianowniku wymienia się na ę w przypadkach zależnych. Taką wymianę obserwujemy np. w parach: jastrząb – jastrzębia czy żołądź – żołędzia. Ktoś mógłby więc pomyśleć, że skoro odmiana przynosi formę łabędzia, to mianownik powinien brzmieć łabądź. To rozumowanie jest jednak błędne!
W rzeczywistości rzeczownik łabędź ma we wszystkich formach literę ę: łabędzia, łabędziowi, łabędziem, o łabędziu. Nie ma tu żadnej wymiany samogłosek – ę pozostaje stałe przez całą odmianę. Dlatego zarówno w mianowniku, jak i w każdym innym przypadku, piszemy wyłącznie przez ę.
Zapamiętaj prostą zasadę: łabędź to ptak wyjątkowy nie tylko z wyglądu, ale i pod względem językowym – jego zapis nigdy nie zmienia ę na ą!
