Czy napisać nie jeden, czy może niejeden? Okazuje się, że obie formy są poprawne – wszystko zależy od tego, co chcemy powiedzieć. Klucz tkwi w znaczeniu, jakie nadajemy tej konstrukcji w zdaniu.
Nie jeden (osobno) piszemy wtedy, gdy partykuła nie pełni funkcję zaprzeczenia i wyraźnie kontrastuje z konkretną liczbą. W takich zdaniach zazwyczaj pojawia się przeciwstawienie – po nie jeden następuje spójnik a, lecz lub ale, a całość podkreśla, że mowa o większej, określonej ilości niż jeden. To klasyczne zaprzeczenie liczebnika.
Niejeden (łącznie) piszemy z kolei wtedy, gdy wyraz ten funkcjonuje jako zaimek nieokreślony i oznacza tyle co wielu, nikt jeden czy niejedna osoba. W tym znaczeniu nie zaprzeczamy konkretnej liczbie – sugerujemy jedynie, że jakaś czynność lub stan dotyczyły wielu ludzi lub wielu sytuacji. Forma łączna wskazuje na bliżej nieokreśloną, ale niemałą liczbę.
Prosta wskazówka: jeśli możesz zastąpić daną frazę słowem wielu lub niejedno, pisz łącznie. Jeśli w zdaniu pojawia się wyraźne przeciwstawienie do konkretnej liczby – pisz osobno.
