Czy piszemy niekarany razem, czy nie karany osobno? Odpowiedź zależy od tego, co chcemy wyrazić w danym zdaniu. Obie formy są poprawne – każda w swoim kontekście.
Podstawowa zasada ortograficzna mówi, że partykułę nie z przymiotnikami w stopniu równym piszemy łącznie. Słowo niekarany funkcjonuje wtedy jako zwykły przymiotnik opisujący cechę osoby lub rzeczy – tak samo jak niewinny czy nieuczciwy. W tej postaci zapis razem jest regułą, a nie wyjątkiem.
Zapis rozdzielny – nie karany – stosujemy wyłącznie wtedy, gdy w zdaniu pojawia się wyraźne przeciwstawienie, czyli zestawienie dwóch kontrastujących ze sobą treści. Partykuła nie pełni wówczas rolę zaprzeczenia podkreślonego przez kontekst, a całość struktury wskazuje na opozycję między dwoma pojęciami. Typowym sygnałem takiej sytuacji jest spójnik ale lub lecz, który wprowadza człon przeciwstawny.
Prosta wskazówka: jeśli możesz zastąpić całe słowo synonimem w rodzaju bez wyroku lub bez karalności, pisz łącznie. Jeśli zdanie wymaga kontrastu i opozycji, rozdzielnie.
