Czy piszemy nieszczęście czy nie szczęście? Odpowiedź jest prosta: obie formy są poprawne, ale każda z nich pasuje do innego kontekstu. Kluczem do właściwego wyboru jest zrozumienie roli, jaką partykuła nie pełni w danym zdaniu.
Pisownia łączna: nieszczęście – to zdecydowanie częstszy przypadek. Gdy nie łączy się z rzeczownikiem, tworząc nowe słowo o samodzielnym znaczeniu, piszemy je razem. Tak działa ogólna zasada ortograficzna dotycząca rzeczowników – partykuła nie staje się wtedy integralną częścią wyrazu, a nie osobnym słowem. Piszemy więc nieszczęście, podobnie jak nieporządek, niedostatek czy nieuwaga.
Pisownia rozdzielna: nie szczęście – ta forma pojawia się wtedy, gdy zależy nam na wyraźnym podkreśleniu przeciwieństwa lub kontrastu. Zdanie nabiera wówczas charakteru zestawienia dwóch pojęć: tego, czym coś nie jest, i tego, czym jest. Rozdzielna pisownia sygnalizuje, że nie zaprzecza konkretnemu rzeczownikowi w opozycji do innego. Klasycznym sygnałem takiego użycia jest obecność spójnika ale lub lecz, po którym pada kontrastujące pojęcie.
Prosta wskazówka: jeśli możesz wstawić ’to jest nie szczęście, lecz coś zupełnie innego’ – pisz osobno. W pozostałych przypadkach postaw na pisownię łączną i spokojnie napisz nieszczęście.
