Czy parafraza i peryfraza to to samo? Brzmieniowo podobne, znaczeniowo odrębne – obie formy są poprawne, lecz odnoszą się do zupełnie różnych zabiegów językowych. Warto je od siebie odróżnić, by precyzyjnie opisywać sposób, w jaki budujemy wypowiedzi.
Parafraza polega na swobodnym przetłumaczeniu lub przeformułowaniu cudzego tekstu bądź wypowiedzi przy jednoczesnym zachowaniu jej sensu. Nie jest dosłownym cytatem – to raczej twórcza interpretacja lub uproszczenie oryginalnej treści własnymi słowami. Parafrazy często pojawiają się w komunikacji codziennej: gdy chcemy upewnić się, że dobrze zrozumieliśmy rozmówcę, używamy zwrotów takich jak: ’Masz na myśli, że…’ czy ’Rozumiem to tak, że…’. Parafrazy bywają też celowym przekształceniem znanych powiedzeń lub przysłów dla efektu humorystycznego czy retorycznego.
Peryfraza natomiast to omówienie – zastąpienie jednego słowa lub krótkiego wyrażenia rozbudowanym opisem albo metaforą. Zamiast nazwać coś wprost, używamy obrazowego opisu, który wskazuje na daną osobę, miejsce lub pojęcie. Klasycznym przykładem jest zastąpienie nazwy kraju jego charakterystycznym obrazem. Szczególnym rodzajem peryfrazy jest eufemizm, w którym omówienie służy złagodzeniu lub zamaskowaniu dosłownego znaczenia.
Podsumowując: parafraza dotyczy przeformułowania cudzej myśli lub tekstu, natomiast peryfraza to stylistyczny zabieg zastępowania nazwy jej opisem. Obie formy mają swoje miejsce w literaturze, retoryce i mowie potocznej.
