Czy zdarzyło Ci się zawahać, gdy chciałeś powiedzieć, ile kosztuje bułka albo ile masz drobnych w portfelu? Wybór między pięć złotych a pięć złoty to klasyczna pułapka językowa, w którą wpada bardzo wiele osób.

Klucz do rozwiązania tej zagadki leży w składni – a konkretnie w tym, jaki przypadek gramatyczny wymusza na nas liczebnik pięć. Kiedy używamy go jako samodzielnego określenia ilości (np. w funkcji dopełnienia), wymaga on dopełniacza liczby mnogiej. Dopełniacz liczby mnogiej od rzeczownika złoty brzmi właśnie złotych. Dlatego jedyną poprawną formą jest pięć złotych.

Forma pięć złoty jest błędem gramatycznym – słowo złoty to mianownik liczby pojedynczej, który w tym zestawieniu po prostu nie pasuje. Mianownik odpowiada na pytanie kto? co?, a w zdaniu takim jak pożycz mi pięć złotych pytamy kogo? co? – czyli mamy do czynienia z biernikiem, który w przypadku liczebników głównych przyjmuje formę dopełniaczową: złotych.

Warto zapamiętać tę zasadę jako prosty schemat: pięć (sześć, siedem…) + dopełniacz l. mn. = pięć złotych, sześć metrów, siedem jabłek. Nigdy: pięć złoty, sześć metr, siedem jabłko.