Strona główna / Pisownia / Poprawna forma: rządny czy żądny?

rządny, żądny

Poprawna pisownia

Wyjaśnienie

Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy poprawnie piszemy rządny czy żądny? Odpowiedź jest zaskakująca: obie formy są poprawne, ale oznaczają zupełnie różne rzeczy i nie można ich stosować zamiennie!

Rządny to przymiotnik wywodzący się od słowa rządzić w dawnym znaczeniu 'dobrze zarządzać, gospodarować’. Określa osobę, która umiejętnie i sprawnie administruje swoim majątkiem lub sprawami. To słowo należy dziś do rzadkości – można je spotkać głównie w starszych tekstach literackich lub historycznych. We współczesnej polszczyźnie jego funkcję przejęły inne wyrażenia, takie jak dobry gospodarz czy sprawny zarządca.

Żądny natomiast pochodzi od rzeczownika żądza i opisuje kogoś, kto odczuwa silne, często niepowściągliwe pragnienie posiadania lub osiągnięcia czegoś. Używamy go zawsze z dopełniaczem – mówimy, że ktoś jest żądny władzy, przygód, wiedzy czy sławy. Ta forma jest w pełni żywotna i powszechnie używana we współczesnej polszczyźnie.

Kluczem do zapamiętania różnicy jest proste skojarzenie: rządny wiąże się z rządzeniem i gospodarnością, a żądny z żądzą i pragnieniem.

Przykłady zastosowania

Stary dziedzic był człowiekiem rządnym – przez lata pomnażał majątek rodzinny z wielką starannością.

Młody polityk okazał się żądny wpływów i nie cofał się przed niczym, by piąć się po szczeblach kariery.

Kronikarze opisywali go jako władcę rządnego, który dbał o dobrobyt swoich poddanych.

Podróżniczka była żądna przygód i co roku wyruszała w kolejną daleką wyprawę.

Zauważyłeś błąd w tym wpisie?
Daj nam znać, poprawimy to jak najszybciej.