Czy mówimy sprzed lat czy sprzed laty? To pytanie sprawia kłopot wielu osobom, a odpowiedź jest jednoznaczna: jedyną poprawną formą jest 'sprzed lat’.
Klucz do zrozumienia tej reguły tkwi w gramatyce. Przyimek sprzed rządzi dopełniaczem, czyli wymaga po sobie formy dopełniaczowej. Rzeczownik rok w dopełniaczu liczby mnogiej przyjmuje właśnie postać lat – i to ona jest tu jedyną możliwością. Forma laty to tymczasem archaiczny narzędnik liczby mnogiej, który dziś funkcjonuje już tylko w skostniałym wyrażeniu przed laty.
Właśnie to skojarzenie z konstrukcją przed laty jest najprawdopodobniej źródłem błędu. Skoro mówimy przed laty, to może i sprzed laty? Otóż nie – bo choć przed i sprzed brzmią podobnie, rządzą różnymi przypadkami. Przyimek przed w znaczeniu czasowym łączy się z narzędnikiem (stąd archaiczne laty), natomiast sprzed zawsze wymaga dopełniacza, a więc formy lat.
Warto zapamiętać tę prostą zasadę: kiedy tylko pojawia się przyimek sprzed, zawsze sięgamy po dopełniacz – czyli piszemy i mówimy wyłącznie sprzed lat.
