zrzec się

Poprawna pisownia

zrzeknąć się

Błędna forma

Wyjaśnienie

Czy można zrzeknąć się czegoś? Wbrew pozorom – nie, bo taka forma po prostu nie istnieje w języku polskim. Jedyną poprawną formą bezokolicznika jest zrzec się.

Skąd bierze się pokusa tworzenia formy zrzeknąć się? Wszystkiemu winne jest analogiczne myślenie. Polacy znają czasowniki takie jak ciągnąć, krzyknąć czy dotknąć, które kończą się na -nąć, i niekiedy próbują tworzyć podobne formy tam, gdzie języka na to nie pozwala.

Klucz do zrozumienia tej reguły leży w odmianie przez czasy. Wystarczy spojrzeć na formę czasu przeszłego: mówimy przecież on zrzekł się, a nie on zrzeknął się. Temat tego czasownika w trzeciej osobie liczby pojedynczej czasu przeszłego kończy się na literę k. Właśnie takie czasowniki – których temat kończy się na k lub g – tworzą bezokolicznik z końcówką -c, a nie -nąć. Działają tu dokładnie tak samo jak piec (on piekł), iec (on szedł) czy móc (on mógł).

Podsumowując: zawsze piszemy i mówimy zrzec się. Forma zrzeknąć się jest błędem, który nie ma żadnego uzasadnienia w polskiej gramatyce.

Przykłady zastosowania

Władca ku zaskoczeniu całego dworu ogłosił, że zamierza zrzec się tronu na rzecz młodszego brata.

Adwokat poinformował klienta, że ma prawo zrzec się dziedziczenia i uniknąć w ten sposób spłaty długów.

Nie rozumiem, dlaczego ktokolwiek chciałby dobrowolnie zrzec się obywatelstwa tak pięknego kraju.

Zarząd spółki postanowił zrzec się praw do znaku towarowego i zakończyć wieloletni spór sądowy.

Nasze materiały edukacyjne