Czy pisać jasnowidzący razem, czy jasno widzący osobno? Okazuje się, że obie formy są poprawne – ale każda z nich znaczy coś innego. To jedno z tych miejsc w polskiej ortografii, gdzie pisownia nie jest kwestią przypadku, lecz niesie ze sobą konkretny sens.
Ogólna reguła mówi, że gdy przysłówek określa imiesłów przymiotnikowy czynny, takie połączenie zapisujemy rozdzielnie. Dzieje się tak dlatego, że przysłówek pełni tu funkcję okolicznika – odpowiada na pytanie jak? i precyzuje czynność wyrażoną przez imiesłów. Przykładem jest właśnie wyrażenie jasno widzący, które oznacza kogoś lub coś, kto dosłownie widzi wyraźnie, przejrzyście, bez przeszkód – na przykład jasno widzący konsekwencje swoich wyborów.
Zupełnie inaczej sprawa wygląda, gdy dane połączenie z biegiem czasu nabrało nowego, przenośnego znaczenia i stało się samodzielnym wyrazem opisującym trwałą cechę. Tak właśnie stało się z jasnowidzącym pisanym łącznie – to nie ktoś, kto po prostu dobrze widzi, lecz osoba obdarzona zdolnościami parapsychicznymi, jasnowidz. Połączenie zleksykalizowało się i żyje własnym życiem jako odrębna jednostka leksykalna.
Krótko mówiąc: jeśli chcesz opisać kogoś, kto trzeźwo i wyraźnie postrzega rzeczywistość, użyj zapisu rozdzielnego jasno widzący. Jeśli natomiast masz na myśli osobę z darem przewidywania przyszłości lub poznawania ukrytych faktów, napisz jasnowidzący razem.
