kątomierz

Poprawna pisownia

kontomierz

Błędna forma

Wyjaśnienie

Poprawna forma to kątomierz – przez ą. Błędny zapis kontomierz jest efektem wymowy, która potrafi zmylić niejednego piszącego.

Skąd bierze się ta pomyłka? Kątomierz to wyraz złożony z dwóch członów: kąt i mierzyć. W potocznej wymowie samogłoska nosowa ą przed spółgłoską zwartą t bywa realizowana jako połączenie on, co sprawia, że słowo brzmi jak kontomierz. To klasyczna pułapka fonetyczna – piszemy jednak zgodnie z etymologią i tradycją ortograficzną, a nie tak, jak słyszymy.

Warto wiedzieć, że kątomierz to rodzima kalka językowa z niemieckiego Winkelmesser (dosłownie: kąt + mierzyć). Słowo kąt funkcjonuje w polszczyźnie od wieków, a wyrazy tradycyjnego pochodzenia zapisujemy zgodnie z utrwaloną pisownią. Nie ma tu żadnego wyjątku – zawsze ą, nigdy on.

Prosta wskazówka: ilekroć piszesz kątomierz, pomyśl o słowie kąt, od którego pochodzi. Jeśli pamiętasz, że kąt piszemy przez ą, to i kątomierz zapiszesz bezbłędnie.

Przykłady zastosowania

Na lekcji geometrii nauczycielka poprosiła, żeby każdy uczeń przyniósł kątomierz i cyrkiel.

Zgubiłem kątomierz tuż przed sprawdzianem, więc nie mogłem prawidłowo zmierzyć żadnego kąta.

Lista przyborów dopuszczonych na egzamin obejmowała linijkę, cyrkiel oraz kątomierz.

Kątomierz okazał się niezbędny podczas rysowania planu pokoju w skali.