nie swój, nieswój

Poprawna pisownia

Wyjaśnienie

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego raz piszemy nie swój, a innym razem nieswój? Obie formy są poprawne – jednak każda z nich niesie zupełnie inne znaczenie i pełni inną funkcję gramatyczną.

Nie swój to połączenie partykuły nie z zaimkiem dzierżawczym swój. Piszemy je rozdzielnie, ponieważ negujemy tu przynależność – mówimy, że coś lub ktoś należy do kogoś innego, czyli jest cudzy. Zasada jest prosta: jeśli możesz zamienić tę frazę słowem 'cudzy’, pisz rozdzielnie.

Nieswój to natomiast samodzielny przymiotnik, który opisuje stan człowieka – kogoś, kto czuje się niekomfortowo, jest skrępowany, rozkojarzony lub lekko niezdrowy. To słowo zapisujemy łącznie, bo stanowi odrębną, zleksykalizowaną jednostkę znaczeniową. Gdy chcesz opisać, że ktoś wygląda dziwnie, jest jakiś inny niż zwykle – sięgnij po formę łączną.

Zapamiętaj: nie swój odpowiada na pytanie czyj? (cudzy), a nieswój odpowiada na pytanie jaki? (skrępowany, przybity, nie w sosie).

Przykłady zastosowania

Proszę, nie dotykaj tego – to nie swój rower, odstaw go na miejsce.

Od samego rana Kacper był jakiś nieswój – milczał i unikał kontaktu wzrokowego.

Nie mieszaj się w nie swoje sprawy, bo tylko narobisz sobie kłopotów.

Mama wyglądała nieswojo przez całą kolację, jakby coś ją martwiło.

Nasze materiały edukacyjne