Strona główna / Pisownia / Poprawna forma: niecierpliwić się czy nie cierpliwić się – razem czy osobno?

niecierpliwić się

Poprawna pisownia

nie cierpliwić się

Błędna forma

Wyjaśnienie

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektóre czasowniki z cząstką nie piszemy łącznie, skoro ogólna zasada nakazuje pisać nie z czasownikami osobno? Odpowiedź kryje się w budowie samego słowa.

Podstawowa reguła ortograficzna mówi, że partykułę nie z czasownikami piszemy rozdzielnie, np. nie biegnę, nie śpię, nie chodzę. Jednak od tej zasady istnieje ważny wyjątek: gdy cząstka nie jest nieodłącznym elementem rdzenia słowa – tzn. bez niej dany wyraz w ogóle nie istnieje lub ma zupełnie inne znaczenie – wówczas piszemy go łącznie.

Właśnie tak jest w przypadku słowa niecierpliwić się. Nie istnieje samodzielny czasownik cierpliwić się, który byłby powszechnie używany i miał ustalone znaczenie. Cząstka nie- jest tutaj integralną częścią rdzenia wyrazu, tworząc z nim nierozerwalną całość. Dlatego zapis nie cierpliwić się (rozdzielnie) jest błędem ortograficznym.

Podobne zasady dotyczą m.in. takich słów jak niedomagać, niedowidzieć czy nienawidzić – we wszystkich tych przypadkach cząstka nie- wrosła w wyraz i stanowi jego nieodłączną część. Pamiętaj więc: jeśli nie możesz wyobrazić sobie słowa bez cząstki nie-, prawie na pewno powinieneś je napisać łącznie.

Przykłady zastosowania

Dzieci niecierpliwią się w oczekiwaniu na świąteczne prezenty pod choinką.

Marta zaczyna niecierpliwić się, gdy rozmowa telefoniczna z infolinią przeciąga się ponad kwadrans.

Niecierpliwię się, bo za oknem już wybiła ósma, a zamówiona taksówka wciąż nie przyjeżdża.

Trener poprosił zawodników, żeby się nie niecierpliwili – wyniki zostaną ogłoszone po przerwie.

Zauważyłeś błąd w tym wpisie?
Daj nam znać, poprawimy to jak najszybciej.