Czy pisać nierealne czy nie realne? Odpowiedź brzmi: obie formy są poprawne, ale każda z nich pasuje do innego kontekstu. To klasyczny przypadek, w którym ortografia ściśle łączy się ze znaczeniem zdania.
Pisownia łączna – nierealne to forma stosowana domyślnie, gdy przymiotnik w stopniu równym łączy się z partykułą nie tworząc nowe znaczenie. Innymi słowy, kiedy chcesz po prostu opisać coś jako nierzeczywiste, niemożliwe lub oderwane od rzeczywistości, piszesz to razem. To podstawowa reguła obowiązująca dla zdecydowanej większości przymiotników w języku polskim.
Pisownia rozłączna – nie realne pojawia się wtedy, gdy zdanie wyraźnie zestawia dwa przeciwstawne określenia lub gdy autor chce mocno zaakcentować zaprzeczenie. Chodzi o sytuację, gdy w zdaniu pada wyraźny kontrast: coś nie jest realne, lecz jest czymś innym – np. fikcyjne, umowne, symboliczne. Rozdzielna pisownia podkreśla to przeciwstawienie i daje zdaniu większą siłę ekspresji.
Prosta wskazówka: jeśli możesz w myślach podstawić słówko lecz albo ale po partykule nie, to znak, że pisownia rozłączna będzie właściwa. W pozostałych przypadkach sięgaj po bezpieczną formę łączną.
