nieznany, nie znany

Poprawna pisownia

Wyjaśnienie

Czy pisać nieznany razem, czy nie znany osobno? To pytanie, które potrafi przyprawić o ból głowy nawet wprawnych piszących. Na szczęście reguła jest prosta, gdy tylko zrozumiemy, co tak naprawdę chcemy wyrazić.

Pisownia łączna – 'nieznany’ to forma domyślna i najczęściej stosowana. Polskie zasady ortograficzne nakazują pisać partykułę nie z przymiotnikami w stopniu równym razem, jeśli całe wyrażenie zwyczajnie opisuje jakąś cechę. Mówimy wtedy o osobie lub rzeczy, której po prostu nie znamy, która nie jest nam znana – bez żadnego szczególnego nacisku czy przeciwstawienia. Tak jak piszemy nieprzyjemny, niemożliwy czy niedrogi, tak samo piszemy nieznany.

Pisownia rozdzielna – 'nie znany’ pojawia się wtedy, gdy w zdaniu zależy nam na wyraźnym przeciwstawieniu dwóch stanów lub cech. Kiedy budujemy konstrukcję w rodzaju nie znany, lecz… albo nie znany, a wręcz…, rozdzielamy obie cząstki, żeby podkreślić kontrast. W takim przypadku nie pełni rolę zaprzeczenia z mocnym ładunkiem emocjonalnym lub logicznym – sygnalizuje, że zaraz nastąpi coś nieoczekiwanego lub przeciwnego.

Krótko mówiąc: jeśli po prostu opisujesz kogoś lub coś jako anonimowe czy nierozpoznawalne, pisz łącznie. Jeśli budujesz wyraźne przeciwstawienie, pisz osobno.

Przykłady zastosowania

Na mój telefon zadzwonił nieznany numer, więc postanowiłem nie odbierać.

Przesyłka została nadana przez nieznany nadawcę, co wzbudziło podejrzenia ochrony.

Artysta był nie znany, lecz uwielbiany przez wąskie, wierne grono słuchaczy.

Wynalazek okazał się nie znany, a wręcz celowo przemilczany przez środowisko naukowe.