Pisownia toby i to by to klasyczna pułapka ortograficzna, w której kluczową rolę odgrywa funkcja, jaką pełni wyraz to w danym zdaniu. Obie formy są poprawne – decyduje kontekst.

Gdy to działa jako spójnik, czyli łączy ze sobą człony zdania, cząstkę -by dołączamy do niego bezpośrednio i piszemy razem: toby. Taki spójnik pojawia się najczęściej po wyrazach warunkowych, takich jak gdyby, jakby czy żeby, i wskazuje na następstwo lub wynik pewnego warunku.

Natomiast gdy to jest zaimkiem wskazującym, a więc zastępuje lub wskazuje na konkretną osobę, rzecz albo zjawisko, piszemy je oddzielnie od partykuły by: to by. W takim przypadku to można zastąpić słowem to coś lub wskazuje ono na konkretny podmiot zdania.

Prosty test: spróbuj zastąpić to słowem tamto lub innym zaimkiem wskazującym. Jeśli zamiana brzmi naturalnie, mamy do czynienia z zaimkiem i piszemy rozdzielnie. Jeśli nie – piszemy łącznie.