Czy winny i winien to synonimy? Tylko częściowo – i właśnie ta subtelna różnica bywa przyczyną językowych potknięć. Obie formy funkcjonują w polszczyźnie jako poprawne, jednak każda z nich niesie ze sobą nieco inne znaczenia.

Winny to słowo o kilku twarzach. Po pierwsze, może oznaczać coś związanego z winem – jak winny krzew czy winny szczep. Po drugie, opisuje osobę, na której ciąży odpowiedzialność za złe postępowanie lub wyrządzenie szkody. W tym ostatnim znaczeniu winny i winien są wymienne – możemy powiedzieć zarówno 'on jest winny’, jak i 'on jest winien’.

Winien natomiast ma dodatkowe znaczenia, których nie przejmuje od niego słowo winny. Używamy go, gdy mówimy o długu, należności lub zobowiązaniu wobec kogoś – finansowym lub moralnym. Jeśli ktoś pożyczył nam pieniądze, jesteśmy mu je winni. Jeśli nasze słowa kogoś zraniły, jesteśmy tej osobie winni przeprosiny lub wyjaśnienie.

Krótka ściągawka: gdy chodzi o winorośl lub produkt z winogrona – użyj formy winny. Gdy mowa o odpowiedzialności za zło – obie formy są dozwolone. Gdy zaś chodzi o dług lub zobowiązanie – sięgnij po winien.