Jedyną poprawną formą jest restauracja. Błędne zapisy, takie jak restałracja czy resteuracja, to efekt nieświadomego przenoszenia do pisma tego, co słyszymy w codziennej mowie.

Skąd pochodzi ten wyraz? Restauracja wywodzi się z łacińskiego słowa restauratio, oznaczającego odnowienie lub przywrócenie. Do polszczyzny trafił z zachowanym tematem restaur-, do którego dodano typową dla zapożyczeń łacińskich końcówkę -acja. Zapis jest więc ściśle powiązany z etymologią wyrazu i nie podlega modyfikacjom.

Kluczem do zrozumienia popularnego błędu jest zjawisko zwane rozziewem artykulacyjnym – czyli sąsiedztwem dwóch samogłosek obok siebie. W wyrazie restauracja mamy takie właśnie zestawienie: -au-. W naturalnej, potocznej mowie dochodzi do uproszczenia tej sekwencji i wymawiamy ją jako -ał-. Stąd bierze się wymowa [restałracja], która jest akceptowalna w języku mówionym.

Problemem jest jednak powielanie tej wymowy w piśmie. Zasada jest prosta: wymawiamy [restałracja], ale zawsze piszemy restauracja. To samo dotyczy innych wyrazów z podobnym zestawieniem samogłosek, jak na przykład autostrada czy autor. Wymowa jest sprawą mowy, a nie ortografii.

Restauracja ma również kilka znaczeń, co warto znać: to zarówno popularny lokal gastronomiczny, jak i fachowy termin oznaczający renowację dzieł sztuki lub zabytków, a także przywrócenie dawnego ustroju bądź władzy.