nie wolno, niewolno

Poprawna pisownia

Wyjaśnienie

Czy wiesz, że zarówno nie wolno, jak i niewolno mogą być poprawne – wszystko zależy od tego, co chcesz powiedzieć? To jedno z tych zagadnień ortograficznych, gdzie kontekst znaczeniowy decyduje o pisowni.

Nie wolno – osobno – piszemy wtedy, gdy wyrażamy zakaz lub niemożność wykonania jakiejś czynności, czyli gdy słowo to pełni funkcję zbliżoną do czasownikowej. Obowiązuje tu zasada, że partykułę nie zapisujemy rozłącznie z wyrazami o znaczeniu czasownikowym. Mówimy więc nie wolno, gdy chcemy przekazać, że czegoś robić nie można lub nie powinno się robić.

Niewolno – łącznie – to z kolei przysłówek wywodzący się od przymiotnika wolny, oznaczający tyle co 'szybko’, 'prędko’, 'bez zwłoki’. Zgodnie z regułą ortograficzną partykułę nie z przysłówkami utworzonymi od przymiotników piszemy zawsze razem. Kiedy zatem opisujemy tempo lub pośpiech, sięgamy po zapis łączny.

Krótki test: jeśli w swoim zdaniu możesz zastąpić dany wyraz słowem 'szybko’ lub 'pospiesznie’ – pisz łącznie. Jeśli natomiast wyrażasz zakaz lub niemożność – pisz osobno.

Przykłady zastosowania

W parku miejskim nie wolno wyprowadzać psów bez smyczy – taką informację można przeczytać na każdej tabliczce przy wejściu.

Dzieciom nie wolno oglądać filmów o wysokiej kategorii wiekowej bez zgody rodziców.

Niewolno dotarł na lotnisko i zdążył odprawić bagaż na kilka minut przed zamknięciem bramki.

Zdając sobie sprawę z powagi sytuacji, ratownik niewolno ruszył w stronę poszkodowanego.

Nasze materiały edukacyjne