Słowo niedola i wyrażenie nie dola – obie formy są poprawne, jednak każda z nich pasuje do innego kontekstu. Kluczem do właściwego wyboru jest zrozumienie, jaką rolę pełni w zdaniu cząstka nie.
Pisownia łączna: niedola – to zdecydowanie częstszy przypadek. Gdy nie tworzy razem z rzeczownikiem nowe słowo oznaczające ciężki los, nieszczęście czy trudną dolę życiową, piszemy je razem. Zgodnie z ogólną zasadą ortograficzną, nie z rzeczownikami łączymy w jedną całość, jeśli całość ta tworzy spójne pojęcie. Wyrażenie niedola jest właśnie takim utrwalonym, samodzielnym rzeczownikiem obecnym w słownikach języka polskiego.
Pisownia rozdzielna: nie dola – stosujemy ją wtedy, gdy w zdaniu zachodzi wyraźne przeciwstawienie lub zaprzeczenie. Chodzi o sytuacje, w których autor świadomie kontrastuje słowo dola z innym pojęciem, podkreślając, że mowa o czymś zupełnie różnym od 'doli’. W takich zdaniach często pojawia się spójnik ale lub lecz, sygnalizujący zestawienie dwóch przeciwnych treści.
Krótko mówiąc: jeśli chcesz powiedzieć, że komuś się nie wiedzie – pisz niedola. Jeśli zaprzeczasz, że coś jest 'dolą’, i wskazujesz na coś innego – pisz nie dola.
