Podmiot i orzeczenie to dwie z pięciu części zdania (oprócz nich wyróżniamy jeszcze: przydawkę, okolicznik i dopełnienie). Poniżej najważniejsze informacje dotyczące podmiotu i orzeczenia.

  • Podmiot to część zdania, oznaczająca to, o czym w zdaniu orzekamy za pomocą orzeczenia. Może oznaczać osoby, zwierzęta, rzeczy, zjawiska, o które pytamy: kto? co?
  • Podmiot wyrażany jest przez:
    rzeczownik (chłopiec pobiegł na łąkę; kwiatki zwiędły; uczniowie otrzymali dyplomy)
    zaimek rzeczowny (on wykonał zadanie; my zadbaliśmy o to; ty zjadłeś wszystko)
    przymiotnik w funkcji rzeczownika (zmęczony położył się spać; ranny cały czas był przytomny, były ciągle ją nękał)
    liczebnik w funkcji rzeczownika (piąta wybiła; nastała trzecia; cała trójka tam była)
    bezokolicznik w funkcji rzeczownika (pływać jest zdrowo; kochać jest trudno; bawić się jest przyjemnie).
  • Rodzaje podmiotów:
    gramatyczny – rzeczownik w mianowniku (uczeń obiecał poprawę; Alicja zdobyła medal; matematycy stworzyli wzór)
    logiczny – rzeczownik w dopełniaczu (dziewczynki nie było; chłopców nie widać; nie lubię Adama)
    domyślny – możemy domyślić się na podstawie orzeczenia lub poprzedniego zdania, kto jest wykonawcą czynności (poszliśmy do kina; wybrał się na spacer; zaprzyjaźnili się ze sobą)
    szeregowy – występuje, gdy funkcję podmiotu pełni kilka wyrazów (uczniowie, nauczyciele i rodzice wzięli udział w apelu; Kasia, Ania i Dorota uczyły się pilnie; chłopcy i dziewczęta uczą się wspólnie)
    zbiorowy – występuje, gdy funkcję podmiotu pełni jeden lub więcej wyrazów charakteryzujących jakąś grupę (straż pożarna ugasiła pożar; policja przyjechała na miejsce; harcerstwo spisało się na medal).
    Występują także zdania bezpodmiotowe (około południa wypogodziło się; już świta; zanosi się na burzę).
  • Orzeczenie to część zdania, która nazywa czynność lub stan osoby czy rzeczy. Odpowiada na pytanie: co robi? co się z nim dzieje? w jakim stanie się znajduje?
  • Orzeczenie wyrażane jest osobową formą czasownika w odpowiednim czasie, liczbie i trybie (dzieci pójdą do teatru; Michał idzie przez las; Kasia chętnie skorzystałaby z pomocy).
  • Rodzaje orzeczeń:
    orzeczenie czasownikowe – wyrażane osobową formą czasownika (namalowaliśmy obraz; poszedłbym do kina; napiszą powieść)
    orzeczenie imienne – składa się z łącznika (formy czasownika być, stać się, zostać) i orzecznika wyrażanego przez rzeczownik, liczebnik, zaimek, przymiotnik lub przysłówek (bądź zawsze sobą; obraz jest malowany; jej syn został premierem).

Oceń ten wpis

Średnia ocena: 5 / 5. Liczba głosów: 3

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!


Dodaj komentarz

avatar
  Powiadomienia o komentarzach  
Powiadom o