Człowiek i jego zachowania są często spotykanym źródłem aforyzmów, przysłów i frazeologizmów. Kogoś obeznanego w różnych kulturach nazywamy człowiekiem światowym; tego, komu nie wróżymy sukcesu – człowiekiem bez przyszłości bądź człowiekiem bez jutra; osobę przeciętną, niczym się niewyróżniającą określamy mianem szarego człowieka; a taką, której poglądy są dalekie współczesnym – człowiekiem starej daty; o kimś nieczułym powiemy – człowiek bez serca.

Podobnie popularne w polszczyźnie jest wykorzystywanie do opisu rzeczywistości części ciała. Kiedy odpoczywamy – leżymy do góry brzuchem. W wyniku zakochania w tym samym brzuchu mamy motyle, miłość powoduje też, że miękną nam kolana, wtedy oczywiście zawieszamy na kimś oko. W stresie nasze nogi są jak z waty, w kryzysowych sytuacjach człowiekowi łeb pęka, a kiedy się uczy –czacha mu dymi. Bywa, że serce wali jak dzwon. Niektórzy posiadają złote serca, co jest jednoznaczne z tym, że mają serce na dłoni, jeszcze inni są posiadaczami serca z kamienia. Ponadto mamy mleko pod tym nosem, kolejno przychodzi pora na muchy w nosie, co nierzadko prowadzi do zadzierania nosa. Przykłady frazeologizmów z wykorzystaniem części ciała można by mnożyć w nieskończoność. Postanowiłam więc skupić się na jednej części, mianowicie na ręce/rękach. I tak wyróżnić można następujące związki frazeologiczne ze słowem „ręka”:

  • być narzędziem w czyichś rękach – być biernym wykonawcą czyichś poleceń
  • być prawą ręką – być pomocnym komuś
  • być złotą rączką – umieć naprawić, poradzić sobie ze wszystkim
  • coś jest komuś na rękę – coś komuś odpowiada
  • coś jest komuś nie na rękę – coś komuś nie odpowiada
  • dać komuś wolną rękę – pozwolić komuś samodzielnie o czymś decydować, działać
  • jak ręką odjął – natychmiast, całkowicie
  • jeść komuś z ręki – podporządkowywać się komuś, być posłusznym wobec kogoś
  • lekką ręką – bez zastanowienia, rozrzutnie, hojnie
  • machnąć na coś ręką – zrezygnować z czegoś, uznając to coś za stracone, niewarte uwagi
  • mieć coś pod ręką – o czymś, co jest sensowne i przemyślane
  • mieć czyste ręce – być uczciwym, nie popełnić oszusta, przestępstwa
  • mieć dziurawe ręce – być niezdarnym
  • mieć pełne ręce roboty – być bardzo zapracowanym
  • mieć ręce i nogi – coś jest uporządkowane, brzmi sensownie
  • mieć związane ręce – nie móc nic poradzić na daną sytuację
  • móc policzyć coś na palcach jednej ręki – kogoś/czegoś jest niewiele, mała liczba
  • móc sobie dać za kogoś/coś rękę obciąć – być pewnym kogoś/czegoś
  • nosić kogoś na rękach – okazywać komuś szczególne względy
  • patrzeć komuś na ręce – być nieufnym wobec kogoś, sprawdzać go, kontrolować
  • podnieść rękę na kogoś – uderzyć kogoś
  • poprosić kogoś o rękę – oświadczyć się
  • pójść komuś na rękę – oddać komuś przysługę, pomóc komuś
  • przyłożyć do czegoś rękę – przyczynić się do czegoś
  • ręka rękę myję –ktoś wspiera się w interesach, działaniach, najczęściej nieuczciwych
  • umywać ręce – nie chcieć mieć z czymś nic wspólnego, nie odpowiadać za coś
  • wyciągać po coś ręce – chcieć coś wziąć, chcieć coś komuś zabrać
  • zrobić coś od ręki – wykonać coś bardzo szybko.

Przychodzą Wam do głowy (oczywiście nie – do ręki) jakieś inne frazeologizmy ze słowem „ręka”?

średnia ocen - 5.00
liczba głosów - 5

Skomentuj